Professor Georges Primo is op 11 maart 2026 overleden. Hij werd 101 jaar. Hij was een vooraanstaand figuur in de Belgische geneeskunde en een pionier op het gebied van harttransplantaties, en is onlosmakelijk verbonden met de geschiedenis van het UVC Brugmann. Gedurende het grootste deel van zijn carrière heeft hij daar gewerkt, opgeleid en vernieuwingen doorgevoerd.
Een uitzonderlijke loopbaan
Georges Primo werd in 1924 geboren in Schaarbeek. Na zijn studie geneeskunde aan de ULB begon hij in 1949 met chirurgie. Vanaf 1954, bijna twintig jaar vóór de eerste transplantatie, werkte hij in de laboratoria van het UVC Brugmann aan technieken voor extracorporale circulatie, een onmisbare stap bij openhartchirurgie. Zijn geduld was dat van een bouwmeester.
In 1961 en 1962 vertrok hij naar Houston om zich te bekwamen aan het Baylor College of Medicine, bij de professoren Michael DeBakey en Denton Cooley, twee wereldlegendes op het gebied van hartchirurgie. Hij keerde terug met hun methode, hun veeleisendheid en de ambitie om hen hier, in België, te evenaren.
Bij zijn terugkeer nam hij de leiding over de dienst hartheelkunde van ons ziekenhuis. Binnen enkele jaren evenaarden de prestaties van deze afdeling die van de beste Europese en Amerikaanse centra.
23 augustus 1973: eerste harttransplantatie in België
Die dag waren in het UVC Brugmann vier operatiezalen tegelijkertijd in gebruik. Professor Primo en zijn team voeren de eerste Belgische harttransplantatie uit. Het is ook de eerste keer in België dat meerdere organen (het hart en beide nieren) bij dezelfde donor worden verwijderd.
De resultaten van de eerste fase van het transplantatieprogramma in het ziekenhuis zijn bemoedigend, maar onvoldoende, bij gebrek aan voldoende middelen om afstoting tegen te gaan. Geconfronteerd met de beperkingen van de geneeskunde van die tijd neemt professor Primo een zeldzame beslissing: stoppen en wachten tot de wetenschap er klaar voor is. Niet uit defaitisme, maar uit ethische overwegingen.
In 1982, met de commerciële beschikbaarheid van cyclosporine in België en de ontwikkeling van myocardbiopsieën, wordt het programma hervat. De resultaten zijn aanzienlijk verbeterd. En in 1983 voert hij de eerste hart-longtransplantatie van België uit.
Zijn kennis en ervaring doorgeven
Georges Primo heeft generaties chirurgen opgeleid. Van degenen die hij heeft opgeleid, zijn Frank Deuvaert en Jean-Louis Leclerc respectievelijk hoofd geworden van de afdelingen hartchirurgie van het UVC Brugmann en het Erasmusziekenhuis. Zijn nalatenschap leeft dus vandaag de dag voort in twee Brusselse universiteitsziekenhuizen.
In 2024 reikte de Koninklijke Academie voor Geneeskunde hem haar Grote Caduceus uit, een blijk van uitzonderlijke erkenning door zijn collega’s.
Eregast tijdens het eeuwfeest van het ziekenhuis
In 2023, het jaar van het honderdjarig bestaan van het UVC Brugmann, was professor Primo onze eregast tijdens de voorpremière van de documentaire “Horta Brugmann, de geschiedenis van een ziekenhuis”.
Zelf toen bijna honderd jaar oud, had hij ermee ingestemd om voor de camera's over zichzelf te vertellen met een levendigheid die tijdens de vertoning een diepe indruk maakte.
Hem daar in die zaal te zien, omringd door Brugmanniens, herinnerde ons eraan wat het betekent om iets te bouwen dat blijft bestaan.
Ondanks een welverdiende standing ovation was hij er niet om een eerbetoon in ontvangst te nemen. Hij was er omdat dit ziekenhuis van hem was, en omdat hij ervan hield.
Een hart dat nooit echt ophoudt met kloppen
Professor Georges Primo laat de herinnering na van een toegewijde, leerrijke en inspirerende arts, wiens prestaties niet alleen in de medische archieven staan. Ze kloppen, letterlijk, in de borst van de patiënten aan wie hartchirurgie een tweede leven heeft geschonken...
Hij maakte van het UVC Brugmann een plek waar medische durf en wetenschappelijke nauwkeurigheid elkaar niet uitsloten.
